26/11/2021, Arminius Rotterdam, uitgesproken door juryvoorzitter Mark van Ostaijen

Sinan Çankaya – Mijn ontelbare identiteiten

De jury is van mening dat dit een prachtig boek is dat op een laagdrempelige, maar indringende manier taal geeft en een alternatief biedt op de doorgaans meer gedistantieerde en abstracte benaderingen van identiteit en racisme. De auteur biedt een persoonlijk verslag, een kritische auto- etnografie, zonder zichzelf te sparen en zoomt soms uit om ervaringen in een meer wetenschappelijk verklaringskader te zetten. Terloops komen sociologische concepten als privileges, emotionele arbeid, klasse-migratie, institutioneel racisme, scripts, identiteit en habitus aan bod. Hoe identiteit ontstaat in ontmoetingen, in botsingen, en dat identiteit niet onveranderlijk is. Hoe witheid onaangetast kan blijven, omdat er kleur wordt toegevoegd. Hoe sociale problemen integratieproblemen worden, hoe concepten als ras, etniciteit en gender gemaakt worden. Dit boek is te lezen als de Nederlandse variant op het werk van Sarah Ahmed, Didier Eribon en Edouard Louis. Het refereert aan actuele nieuwsberichten, maar blijft desondanks in de analyse tijdloos. Het is tevens een politieke kritiek die voorbijgaat aan de doorgaans wat fletse en klassieke partijpolitieke kritiek. Een urgent en belangwekkend boek, fris van toon en ‘diep aan de oppervlakte’ van een filosoof, antropoloog of socioloog in de regenton.

Linda Duits – Eindelijk weten wat seks is

Eindelijk is dit boek er. Want wist jij dat weinig NLers meer dan tien sekspartners hebben gehad? En waarom had Bill Clinton toch misschien een beetje gelijk toen hij zei geen seks te hebben gehad met Monica Lewinski? En wist jij waarom vooral hetero’s baat hebben bij het uit de kast komen van homoseksuelen? Dit en nog veel meer staat in het vermakelijke en onderhoudende boek van Linda Duits. En hoewel dit wat vreemd klinkt in dit verband, is dit toch een soort handboek, want de vraag ‘wat seks eigenlijk is’ wordt zeer informatief over verschillende domeinen behandeld, namelijk als cultureel, lichamelijk, religieus, moreel, maatschappelijk, politiek en massamediaal verschijnsel. Het boek maakt gebruikt van sociologische begrippen als norm-stelling, culturele scripten, klasse, stigma’s van Erving Goffman en stereotypering. Het verhaalt over de culturele constructie van gender en identiteit, en haalt met Anthony Giddens aan hoe het ‘ik’ een reflexief project is geworden. Het toont ook, o.m. dmv Michel Foucault hoe seks altijd politiek is. Het behandelt het belang van dominante heteroseksuele normen en de male gaze. Het boek eindigt met een duidelijke oproep om vooral zelf meer na te denken over de seksuele normen en overtuigingen die we hebben. Het is zeer toegankelijk geschreven en dus een echt publieksboek. Het is zeer informatief, zet aan tot kritische zelfreflectie en bevat een uitgebreide literatuurlijst om verder te lezen. Een aanrader.

Ton Korver – Geen tijd

Een kloek boek dat aus einem guss is geschreven. Dat mag ook weleens gezegd worden, in tijden van allerlei bundels, en geredigeerde boeken lijken boeken met 1 thema van 1 auteur steeds zeldzamer te worden. Het boek behandelt een centrale stelling dat gezag tijd nodig heeft en dat het die tijd nauwelijks nog wordt gegund in een neoliberale samenleving. Daarbij herziet Korver de Weberiaanse opvattingen over macht, leiding en gezag. Dat wordt als uitgangspunt genomen om vooral daaraan voorbij te denken. Het behandelt het begrip gezag op het gebied van werk, school, in de rechtspraak, in de politiek en bij de politie. Een rijke sociologische bijdrage welke helaas postuum is uitgegeven. Het is een boek dat stelling neemt, maatschappijkritisch en analytisch doorwrocht is en rijke literatuurverwijzingen en notenapparaat bevat. Toch staat de publieksvriendelijkheid op gespannen voet met de soms wel zeer analytisch vormgegeven sociologische analyse, een spanningsveld dat niet alleen voor dit boek opgaat.

Rudi Laermans – Ik, Wij, Zij

En prachtige bundel en verzameling publieksessays die met dezelfde scherpe pen geschreven zijn. Het boek bestaat uit 14 essays onderverdeeld in zes ‘luiken’ in drie delen. Laermans bespreekt in die drie delen een aantal zeer actuele en publieksrelevante thema’s die tot de verbeelding spreken. Waarom keuzevrijheid vaak keuzedwang is, waarom we de notie van individualisme uit de sociale wetenschappen moeten bannen en waarom burn-out het nieuwe staken is. Van populisme tot de democratische leegheid van Lefort, de individualiteit van Rousseau tot de moraal van de Instagram spektakelmaatschappij. Laermans is op z’n best als hij geijkte begrippen als individu, individualiteit, democratie en politiek sociologisch en sociaal-filosofisch toegankelijk deconstrueert, fileert en van een hernieuwd perspectief voorziet. De kaders ik, wij en zij zitten weliswaar als een los sigarenbandje om de inhoud, maar dat maakt de inhoud niet minder ontvlambaar. Het geheel doet daarmee wat caleidoscopisch aan, maar postmodern gezien als ‘wegwijzers van onze tijd’ -zoals de ondertitel suggereert- is die veelvormigheid ook wel te billijken. Daarnaast is Laermans in staat om een lucide pen te combineren met een scherp sociologische analysekader waarbij hij zoal inzichten ontleent en combineert van Norbert Elias, Bruno Latour en Georg Simmel tot Michel Foucault en Niklas Luhmann. Het boek is systematisch, sociologisch doorwrocht, uitdagend, maatschappijkritisch, en biedt literatuursuggesties en referenties om op door te lezen. Het boek biedt uitdagende en prikkelende bijdragen die de lezer dwingen het boek soms weg te leggen en later weer op te pakken. Laermans zet aan tot denken en her-denken.